ไม่ใช่ฟันทุกซี่ที่รักษารากแล้วต้องครอบฟันเหมือนกันทั้งหมด ทันตแพทย์จะประเมินจากตำแหน่งของฟัน ปริมาณเนื้อฟันที่ยังเหลืออยู่ ขนาดของวัสดุอุดเดิม รอยแตก และแรงที่ฟันต้องรับขณะบดเคี้ยว
ฟันกรามและฟันกรามน้อยมักรับแรงบดเคี้ยวสูง และหลายกรณีสูญเสียเนื้อฟันจากรอยผุหรือวัสดุอุดเดิมไปมาก จึงอาจพิจารณา ครอบฟัน หรือบูรณะด้วยวิธีที่ช่วยปกป้องปุ่มฟัน เพื่อลดโอกาสแตกขณะใช้งาน
ส่วนฟันหน้าบางซี่ หากยังเหลือเนื้อฟันแข็งแรงเพียงพอ ไม่มีรอยร้าว และไม่ได้รับแรงมาก อาจบูรณะด้วยวัสดุอุดโดยไม่ต้องทำครอบฟัน ทั้งนี้ต้องพิจารณาเป็นรายซี่ ไม่ควรตัดสินจากการรักษารากเพียงอย่างเดียว
ฟันหลังรักษารากไม่ได้แตกเพียงเพราะไม่มีเส้นประสาท แต่ส่วนใหญ่มักมีโครงสร้างอ่อนแอลงจากปัจจัยที่เกิดขึ้นก่อนและระหว่างการรักษา เช่น
ฟันผุลึกและสูญเสียเนื้อฟันไปมาก
มีวัสดุอุดเดิมขนาดใหญ่
ฟันมีรอยร้าวอยู่ก่อนแล้ว
ต้องเปิดทางเข้าสู่โพรงประสาทและคลองราก
ฟันซี่นั้นรับแรงบดเคี้ยวสูง
มีพฤติกรรมนอนกัดฟันหรือกัดฟันแน่น
ดังนั้น จุดประสงค์ของการบูรณะหลัง รักษารากฟัน คือการปิดผนึกตัวฟันให้เหมาะสมและช่วยกระจายแรง ไม่ใช่เพียงปิดช่องที่ใช้รักษาคลองรากเท่านั้น
เดือยฟันไม่ได้จำเป็นสำหรับฟันที่รักษารากทุกซี่ และไม่ได้มีหน้าที่ทำให้รากฟันแข็งแรงขึ้น หน้าที่หลักของเดือยคือช่วยยึดแกนฟันหรือวัสดุบูรณะด้านบน ในกรณีที่เนื้อฟันส่วนตัวฟันเหลือน้อยจนไม่สามารถยึดวัสดุได้เพียงพอ
หากยังมีผนังฟันแข็งแรงเหลืออยู่มาก ทันตแพทย์อาจสามารถทำแกนฟันหรือครอบฟันได้โดยไม่ต้องใส่เดือย การทำเดือยโดยไม่มีข้อบ่งชี้ไม่ได้ช่วยให้ฟันแข็งแรงขึ้น และยังต้องมีการเตรียมพื้นที่ภายในคลองรากเพิ่มเติม
การตัดสินใจจึงควรพิจารณาจากปริมาณเนื้อฟันที่เหลือ รูปร่างคลองราก ตำแหน่งฟัน และรูปแบบการบูรณะขั้นสุดท้าย
ระยะเวลาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสภาพฟันและแผนการรักษา โดยทั่วไปควรบูรณะฟันขั้นสุดท้ายโดยไม่ปล่อยวัสดุชั่วคราวไว้นานเกินจำเป็น เพราะวัสดุชั่วคราวอาจสึก แตก หรือรั่ว ทำให้เชื้อแบคทีเรียกลับเข้าสู่ตัวฟันได้
ในบางกรณีทันตแพทย์อาจรอติดตามอาการหรือภาพเอกซเรย์ก่อนบูรณะถาวร โดยเฉพาะฟันที่มีการติดเชื้อซับซ้อนหรือยังต้องประเมินพยากรณ์โรคเพิ่มเติม ระหว่างนี้ควรมาตามนัดและปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
หากวัสดุอุดชั่วคราวหลุด แตก หรือรู้สึกว่าฟันมีรอยแยก ควรติดต่อคลินิกโดยเร็ว ไม่ควรรอจนปวดหรือบวม
หลังรักษารากแต่ยังไม่ได้บูรณะถาวร ฟันอาจยังมีโครงสร้างเปราะบาง ควรดูแลดังนี้
หลีกเลี่ยงการใช้ฟันซี่นั้นกัดน้ำแข็ง กระดูก ถั่ว หรืออาหารแข็ง
หลีกเลี่ยงอาหารเหนียวที่อาจดึงวัสดุชั่วคราวให้หลุด
เคี้ยวอาหารอีกด้านหนึ่งหากทันตแพทย์แนะนำ
แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันตามปกติอย่างอ่อนโยน
มาตามนัดเพื่อทำการรักษาและบูรณะให้ครบ
ติดต่อทันตแพทย์หากวัสดุหลุด ฟันแตก ปวด บวม หรือเจ็บเวลากัด
ไม่ควรคิดว่าหลังอาการปวดหายแล้วสามารถเลื่อนการบูรณะออกไปได้โดยไม่มีกำหนด เพราะความเสี่ยงสำคัญของฟันหลังรักษารากคือการแตกหรือเกิดการรั่วซึมของวัสดุบูรณะ
หลังรักษารากอาจมีอาการระบมหรือเจ็บเวลากัดชั่วคราวได้ เนื่องจากเนื้อเยื่อรอบปลายรากยังมีการอักเสบหรือได้รับการระคายเคืองจากการรักษา อาการควรค่อย ๆ ดีขึ้นตามลำดับ
อย่างไรก็ตาม หากปวดมากขึ้น บวม มีไข้ มีหนอง กัดแล้วรู้สึกว่าฟันกระแทกก่อนซี่อื่น หรืออาการไม่ลดลง ควรกลับไปตรวจเพื่อประเมินสาเหตุ เช่น
วัสดุอุดหรือครอบฟันสูงเกินไป
มีการอักเสบบริเวณปลายรากคงเหลือ
มีคลองรากที่ซับซ้อน
ตัวฟันหรือรากฟันมีรอยร้าว
การบูรณะเกิดการรั่วหรือแตก
อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถระบุได้ว่าการรักษาล้มเหลวหรือไม่ ต้องใช้การตรวจและภาพเอกซเรย์ประกอบตามความเหมาะสม
ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความลึกของรอยแตก หากแตกเฉพาะส่วนตัวฟันและยังมีเนื้อฟันเพียงพอ อาจบูรณะใหม่ ทำแกนฟัน หรือครอบฟันได้
แต่หากรอยร้าวลึกลงไปใต้เหงือกหรือยาวถึงรากฟัน ฟันอาจมีพยากรณ์โรคไม่ดีและไม่สามารถบูรณะให้ใช้งานได้อย่างมั่นคง ทันตแพทย์อาจต้องพิจารณา ถอนฟัน และวางแผนทดแทนฟันตามความเหมาะสม
จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ฟันที่ยังบูรณะไม่เสร็จกัดอาหารแข็ง และไม่ควรรอจนฟันแตกก่อนกลับมาทำครอบฟันตามแผน
ไม่จำเป็น การครอบฟันสามารถทำบนฟันที่โพรงประสาทยังมีสุขภาพดีได้ เช่น ฟันแตก ฟันสึก หรือสูญเสียโครงสร้างมาก หากไม่มีข้อบ่งชี้ของโพรงประสาทฟันอักเสบหรือติดเชื้อ ก็ไม่จำเป็นต้องรักษารากก่อนครอบฟัน
บางซี่อาจไม่จำเป็นต้องครอบ โดยเฉพาะเมื่อยังเหลือเนื้อฟันแข็งแรงเพียงพอ แต่ฟันกรามหรือฟันที่สูญเสียเนื้อฟันมากมักต้องได้รับการบูรณะให้ครอบคลุมปุ่มฟันเพื่อลดความเสี่ยงแตก ควรให้ทันตแพทย์ประเมินเป็นรายซี่
ฟันที่รักษารากแล้วไม่มีเนื้อเยื่อโพรงประสาทที่ตอบสนองเหมือนเดิม แต่ระหว่างทำอาจยังรู้สึกถึงแรงกดหรือการทำงานบริเวณเหงือกและเนื้อเยื่อรอบฟัน ทันตแพทย์สามารถใช้ยาชาตามความจำเป็นเพื่อให้รับการรักษาได้สบายขึ้น
อายุการใช้งานแตกต่างกันตามปริมาณเนื้อฟัน การสบฟัน วัสดุที่เลือก สุขภาพเหงือก พฤติกรรมนอนกัดฟัน และการดูแลความสะอาด ไม่สามารถรับประกันระยะเวลาเดียวกันสำหรับทุกคน
การรักษารากและการครอบฟันเป็นคนละขั้นตอน แต่มีความเกี่ยวข้องกันในหลายกรณี การรักษารากมีเป้าหมายเพื่อกำจัดเนื้อเยื่อที่อักเสบหรือติดเชื้อภายในคลองราก ส่วนการครอบฟันหรือการบูรณะขั้นสุดท้ายมีเป้าหมายเพื่อปิดผนึกและปกป้องโครงสร้างฟันที่เหลือ
ผู้ที่มีอาการปวดฟัน ฟันผุลึก ฟันแตก หรือได้รับการรักษารากแล้วแต่ยังไม่ได้บูรณะถาวร สามารถเข้ารับการตรวจและวางแผนได้ที่ บริการรักษารากฟัน SWC Dental และ บริการครอบฟัน SWC Dental
แต่ในความเป็นจริงแล้ว การรักษารากฟันและการครอบฟันถือว่าเป็นการรักษาเพื่อจุดประสงค์ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง มารู้จักรายละเอียดและความแตกต่างของการรักษาทั้งสองแบบนี้ พร้อมไขทุกข้อสงสัยเกี่ยวกับการครอบฟันและการรักษารากฟันได้ในบทความนี้
สุขภาพของฟันเป็นปัจจัยสำคัญที่ชี้วัดความแข็งแรงของสุขภาพช่องปาก อย่างไรก็ดี เมื่อส่วนรากฟันมีปัญหาและต้องได้รับการรักษา ใครหลายคนมักเข้าใจว่า การรักษารากฟัน คือ การครอบฟันรูปแบบหนึ่ง เนื่องจากในหลาย ๆ เคส ทันตแพทย์จะทำการครอบฟันร่วมกับการรักษารากฟันไปด้วย
‘เนื้อเยื่อโพรงประสาทฟัน’ ที่อยู่ในฟัน ไม่เพียงแต่จะเป็นศูนย์รวมของเส้นประสาท เส้นเลือด ที่มาหล่อเลี้ยงฟันเท่านั้น แต่เนื้อเยื่อที่บริเวณดังกล่าวนี้ยังสามารถต้านทานการอักเสบได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อย่างไรก็ดี ด้วยพฤติกรรมการใช้ชีวิตจนทำให้เกิดปัญหาฟันผุอย่างรุนแรง หรือประสบอุบัติเหตุจนฟันแตกและได้รับการกระแทกอย่างรุนแรง ไปจนถึงมีประวัติการบาดเจ็บของฟันมาก่อน อาจเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันที่เคยแข็งแรงได้รับความเสียหาย จนเกิดการติดเชื้อทำให้มีหนองที่บริเวณรากฟันได้
ความเสียหายและการติดเชื้อที่เกิดขึ้นบริเวณ ‘เนื้อเยื่อโพรงประสาทฟัน’ นี้ เป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดอาการปวดฟันอย่างรุนแรงจนส่งผลต่อชีวิตประจำวัน โดยบางเคสอาจรู้สึกถึงอาการปวดจนไม่สามารถนอนหลับ หรือ เคี้ยวอาหารได้
นอกจากนี้ เนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันที่มีการติดเชื้อยังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรคอย่างดี ซึ่งนอกจากจะเพิ่มโอกาสเสี่ยงให้ ‘ฟันตาย’ แล้ว เชื้อโรคที่เกิดขึ้นยังบ่อนทำลายสุขภาพช่องปากและยังสามารถลุกลามกลายเป็นปัญหาสุขภาพด้านอื่นได้
แม้จะยังไม่มีรายงานยืนยันแน่ชัด แต่เชื้อโรคที่ทำให้ฟันผุอย่าง ‘สเตร็ปโตคอคคัส’ ก็สามารถส่งผลเสียต่อหัวใจได้ เนื่องจาก ‘สเตร็ปโตคอคคัส’ เป็นเชื้อโรคที่ตรวจพบในผู้ป่วยโรคหัวใจอย่างเยื่อบุหัวใจอักเสบ และ ลิ้นหัวใจอักเสบ ซึ่งหากเนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันเสียหายจากปัญหาฟันพุก็อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคหัวใจ หรือ เพิ่มความรุนแรงให้กับโรคหัวใจที่เป็นอยู่ได้เช่นกัน
การรักษารากฟัน คือ การรักษาฟันที่เกิดการเสื่อมสภาพของโพรงประสาทฟัน ซึ่งทันตแพทย์จะทำการกำจัดเนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันและทำความสะอาดคลองรากฟันที่เกิดความเสียหาย หรือ มีการติดเชื้อ โดยจะทำการรักษารากฟัน ตาม 8 ขั้นตอนพื้นฐาน ดังนี้
จะเห็นได้ว่า การรักษารากฟันจะมีการครอบฟันเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการบูรณะฟันด้วย ซึ่งถึงจะเป็นเช่นนั้น การครอบฟันก็ไม่ใช่การรักษารากฟันอย่างที่หลายคนเข้าใจ
สำหรับ ‘การครอบฟัน’ จะเป็นการซ่อมแซม หรือ บูรณะฟันที่เกิดความเสียหายให้กลับมาแข็งแรงและสามารถใช้งานได้เป็นปกติ เช่น การซ่อมแซมฟันแตก ฟันหัก และฟันบิ่นจากการเกิดอุบัติเหตุ ไปจนถึงการบูรณะเนื้อฟันที่เสียหายจากปัญหาฟันผุ
นอกจากนี้ การครอบฟันยังเป็นการรักษาที่ช่วยตกแต่งทรงฟันที่ผิดรูป หรือ ไม่ได้สัดส่วนให้ดูเป็นระเบียบสวยงามมากขึ้น ซึ่งเป็นหนึ่งในทางเลือกที่ช่วยพัฒนาบุคลิกภาพและเสริมความมั่นใจให้รอยยิ้มได้
การครอบฟัน คือ การนำวัสดุเสมือนฟัน หรือ ฟันเทียม มาครอบลงบนฟันที่ต้องการจะบูรณะ ตามขั้นตอนดังนี้
จะเห็นได้ว่า การรักษารากฟันและการครอบฟันนั้นเป็นการรักษาที่มีความเกี่ยวข้องกัน แต่จะมีจุดประสงค์ในการรักษาที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง
อย่างไรก็ดี หลังจากทราบรายละเอียดทั้งหมดของการรักษาทั้งสองแบบนี้แล้ว ในจุดนี้บางคนเองก็อาจเกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับการครอบฟันและรักษารากฟันเช่นกัน ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็น 3 คำถามยอดฮิต ดังนี้
คำตอบ คือ สามารถเลือกที่จะไม่รักษารากฟัน แต่ถอนฟันแทนได้ แต่ไม่แนะนำให้ทำ เนื่องจากจะทำให้ประสิทธิภาพในบดเคี้ยวอาหารลดลง เพราะสูญเสียฟันธรรมชาติออกไป อีกทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้ฟันซี่อื่น ๆ ล้มได้ในอนาคต แต่จะมีข้อยกเว้นในกรณี ดังนี้
คำตอบ คือ การครอบฟันเป็นหนึ่งในวิธีบูรณะฟันหลังจากที่ทำการรักษารากฟันเสร็จเรียบร้อย โดยการรักษารากฟันจะเป็นการกรอเนื้อฟันเพื่อเปิดช่องสู่โพรงประสาทฟัน ถือเป็นการลดประสิทธิภาพการทำงานของฟันรูปแบบหนึ่งอยู่แล้ว ซึ่งครอบฟันจะเข้ามาป้องกันปัญหาฟันแตกเพิ่มในอนาคต รวมทั้งช่วยเสริมความแข็งแรง และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานให้กับฟันที่เนื้อฟันถูกกรอไปมาก
คำตอบ คือ วีเนียร์จะเป็นการเคลือบผิวฟันเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ส่วนใหญ่จะเป็นการรักษาเพื่อจุดประสงค์ด้านความงามและความมั่นใจ แต่การครอบฟันจะเป็นการใช้วัสดุเสมือนฟันครอบลงไปที่ตัวฟัน มีจุดประสงค์เพื่อบูรณะและซ่อมแซมฟันเป็นหลัก
ทั้งครอบฟันและวีเนียร์จะทำ 1-2 ครั้ง อายุการใช้งานขึ้นอยู่กับการดูแลรักษาและปัญหาแทรกซ้อนหลังจากการทำ
จบลงไปแล้วกับทุกรายละเอียดเกี่ยวกับการรักษารากฟันและครอบฟัน เท่านี้ทุกคนก็หมดทุกข้อสงสัยเกี่ยวกับการรักษาทางทันตกรรมทั้งสองแบบเป็นที่เรียบร้อยแล้ว สำหรับใครที่ยังสงสัยถึงการรักษารากฟันและครอบฟัน ตลอดจนไม่แน่ใจว่าปัญหาฟันของตนเองควรวางแผนการรักษาอย่างไรให้เหมาะสม
คลินิกทันตแพทย์สว่าง คลินิกทันตกรรมอันดับ 1 ย่านรังสิต พร้อมช่วยคุณวางแผนการรักษารากฟันและครอบฟันอย่างมีประสิทธิภาพ เห็นผลลัพธ์ และตอบโจทย์ความต้องการอย่างครอบคลุม ให้บริการและการรักษาโดยทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เป็นหมอฟันหนึ่งเดียวในปทุมธานีที่มีประสบการณ์ระดับอาจารย์นานกว่า 40 ปี และได้รับการรับรองจากทั้ง American Board of Oral Implantology และ American Board of Prosthodontics สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ Line : @swcdental (มี @ ด้วย ) หรือ โทร. 064-465-0565